Tüp Bebek Tedavisi

Düzenli ve sağlıklı bir yaşama rağmen ya da aksine bazı sağlık sorunlarının etkisiyle çocuk sahibi olamayan çiftler için uygulanan bir çeşit yapay döllenme tekniğine tüp bebek tedavisi denir. Sağlıklı çiftlerde 1 yılı geçen süre boyunca düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebelik görülmüyorsa tüp bebek tedavisi önerilebilir. Bazı metabolizma bozuklukları, obezite, kısırlık, sperm kalitesizliği, enfeksiyon, tüplerin tıkanması, immünolojik bozukluklar gibi sağlık sorunlarının görüldüğü çiftlerde de gebelik görülmeyebilir. Bu durumda tüp bebek tedavisi günümüz teknolojisinde en iyi döllenmeye yardımcı uygulamalardan biridir. İzmir tüp bebek doktoru açısından geniş bir tecrübe skalasına sahiptir. Alanında uzman ve yıllardır deneyime sahip hekimler tarafından sağlanan tüp bebek tedavisi için

Tüp Bebek Tedavisi Nedir?

Çocuk sahibi olmak isteyen, ancak uzun süredir doğru denemelere rağmen pozitif gebelik sonucunu alamamış çiftler için laboratuvar ortamında yapılan bir tedavidir. Bu yöntemdeki laboratuvar ortamına terminolojik adıyla “in-vitro” denir. Yani insan vücudu içinde değil, yapay bir ortamda steril şekilde yapılan işlemlerdir. 

Tüp bebek tedavisi sadece kaliteli bir yumurta hücresine kaliteli bir sperm hücresini enjekte etmeyi kapsamaz. Kaliteli hücrenin takibi ve bulunmasından, laboratuvarda döllenen zigotun anne rahmine yerleştirilmesini ve buraya tutunmasını kapsayan bir süreçtir. Geniş bir tedavi yöntemidir ve tüm aşamalarında anne adayının ultrason cihazıyla muayenesi yapılır. Zigot rahme yerleştirilmeden önce ve yerleştirildikten sonra rahimde bir anormali olmadığından emin olunmalıdır.

Tüp Bebek Tedavisi Aşamaları Nedir, Nasıl Uygulanır?

Tedavi kısa süreli ve tek seferlik olmayabilir. Çiftlerin muayenesinden, döllenen yeni hücrenin anne rahmine yerleşmesine kadar uzun bir süreç olan tüp bebek tedavisi aşamalardan oluşur.

1. Anne ve Babanın Muayenesi

Uzun süre denemeye rağmen pozitif gebelik sonucunu alamayan çiftler tüp bebek için başvurduğunda ilk önce aile öyküsü alınır. Daha önce varsa gebelik tecrübesi, düşük hikayesi dinlenir. Daha sonra anne ve baba adayından kan testi; anne için rahim filmi, baba için sperm sayımı, daha önce operasyon geçmişi, kromozom analizi istenir. Tüm testler yapıldıktan sonra ilk muayene tamamlanır ve tedavi yönergesi oluşturulur.

2. Yumurta Uyarma

Anne adayından yumurta alınmadan önce yumurta hücresini uyarma işlemi yapılır. Bu süreçte hormon tedavisine başlanır. Annenin yumurta rezervlerinden en kaliteli yumurtayı alabilmek için yumurta uyarılır ve yumurtanın korunduğu folikül yeterli büyüklüğe ulaştığında çatlama iğnesi yapılır. Yumurta atılmak için rahme düşmeden anneden alınıp laboratuvar ortamında döllenmeye hazır hale getirilir.

3. Sperm Toplanması

Babadan en kaliteli spermlerin alınması için mastürbasyon yoluyla meni örneği alınır. Kaliteli ve yeterli sayıda sperm için işlem öncesi 2-4 gün cinsel perhiz yapılması gerekir. Bu evrede menide sperm sayısı az ise ya da kaliteli sperme ulaşılamıyorsa mikro TESE yöntemi ile sperm alınır. İşlem 30 dakika kadar sürer.

4. Yapay Dölleme (Fertilizasyon)

Bu aşamada alınan sağlıklı sperm hücresi ve sağlıklı yumurta hücresi laboratuvar ortamında döllenir. Son dönemlerde yüksek başarı oranı veren mikroenjeksiyon yöntemi kullanılır. Yani sadece sperm ve yumurtanın laboratuvarda kültür ortamına bırakılıp döllenme işlemini beklemek yerine enjeksiyon yöntemi takip edilir. Anne rahminden alınan dokular ile laboratuvarda bir çeşit kültür ortamı oluşur. Döllenen yeni hücrenin canlılığını koruması için bu ortam gereklidir. Sperm yumurta hücresine göre oldukça küçük bir hücredir. Bu durumun avantajı kullanılarak sperm hücresi bir enjektör ile yumurta hücresine kaynaştırılır. Tek bir sperm hücresinin yumurta hücresine enjekte olması döllenme şansını önemli oranda arttırır. Bu süreçte zigot oluşan kültür ortamında inkübatör denen cihazlar içinde 7 gün kadar kalır.

5. Embriyo Transferi

Laboratuvarda döllenmenin başarılı geçmesi ile yeni oluşan hücre, katater yardımıyla anne rahmine ağrısız bir işlem sonucu bırakılır. Birkaç dakika süren bu işlem sonrasında 1-2 saat dinlenme önerilir. Ancak günlerce ve saatlerce hareket etmekten ve egzersizden kaçınarak dinlenme rahme implantasyon için gereği olmayan bir durumdur. Anne adayı günlük hayatına devam edebilir. Tabii ki ağır yük kaldırmaktan, zor işlerden ve çok hareketli bir hayattan kaçınılması tavsiye edilir. İşlemden 1 gün sonra ılık duş alınabilir. Gebelik testine kadar süreci titizlikle geçirmek gerekir.

6. Gebelik Testi ve Ultrason Kontrolü

Tüp bebek 12 ila 15 gün süren bir süreçtir. Bu sürecin sonunda anne adayının rahminde anormali olmadığı ve işlemin başarısı devamlı takip edilir. Embriyo transferinden sonra 10-15 gün içinde gebelik kontrolü için beta HCG testi yapılır. Pozitif değerin görülmesi üzerine tüp bebek tedavisinin başarılı olduğu söylenir.

Anne ve babanın yaşı tedavide en önemli başarı kriterlerinden biridir. Baba adayının sperm kalitesi için genç yaş önemli olsa da bu durum anne adayı için daha önemli bir konudur. Yaş ilerledikçe tüp bebek tedavisinde başarı şansı giderek düşer. Tedavi imkânsız olmasa da şansı yükseltmek için en ideal yaş aralığı özellikle kadınlarda 20-30 yaş arasıdır.

Tüp Bebek Tedavisi Kimlere Yapılır?

Tedavi için başvuran hastalarda gerekli testler ve muayene yapılınca işlemlerin başlatılması için onay alınır. Ancak bu süreçte değerlendirme yapan hekimlerin tedaviyi gerekli gördükleri çiftlerin profili benzer şekilde olabilir. 

In-vitro fertilizasyon yapılması için gereken şartlar arasında

  • 1 yıl süren düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebe kalınamama
  • Obezite
  • Kısırlık
  • Tüplerin ikisinin de tıkalı olması
  • Kaliteli olmayan spermler
  • Sperm hareketsizliği ve şekil bozukluğu
  • Otoimmün bozukluklar
  • Kadınlarda ilerleyen yaş
  • Tekrarlı düşükler

Hangi Durumlarda Tüp Bebek Tedavisi Yapılmaz?

Laboratuvar ortamında yapay döllenme oldukça başarılı ve yüksek oranda tedavi şansı tanısa da bazı durumlar için uygulanması mümkün olmayan bir tedavi yöntemidir. Anne ve baba adaylarında kimi sağlık engelleri olduğunda tüp bebek tedavisi de bir çözüm olamaz.

  • Menopoz
  • Bazı hastalıklar sonucu rahmin alınması
  • Sperm veya yumurta üretiminin tamamen durmuş olması
  • Kadınlarda ilerleyen yaş
  • Ciddi hormon bozuklukları tedavi şansını en aza indiren engeller arasındadır.

Tedavi Öncesi ve Sonrası Yapılması Gerekenler

Fertilizasyon işlemi bir çeşit laboratuvar ortamında dölleme yöntemi olsa da anne vücudunu direkt tedavide kapsaması yönüyle hekim tavsiyelerine uyulması önemlidir. Tedavi öncesi kaliteli ve yeterli sayıda sperm için 2-4 gün kadar cinsel ilişki olmamalıdır. Anne adayından alınacak yumurtanın da doğru şekilde vücuttan çıkarılması için hormon tedavisi sürecin bir parçasıdır. Tüp bebek tedavisinde kesin çözüm olmasa da başarı oranını yükseltecek en önemli durum, hayat tarzının değiştirilmesidir.

Anne ve babanın düzenli beslenmesi ve hareketli bir hayat tarzı olması üreme hücrelerinin kalitesini ciddi oranda etkiler. Embriyo transferinden sonra anne adayının vajinal duştan kaçınması, işlemden 1 gün sonra ılık duş alması önerilir. Transferden sonra saatler ve günler süren dinlenme tedavi şansını arttırmaz. Anne adayı günlük yaşamına dönebilir ama ağır işlerden kaçınmalıdır. Cinsel ilişki transferden sonra 10-15 gün içinde yapılacak gebelik testine kadar olmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Tüp Bebek Tedavisi çeşitli nedenlerle gebeliğin bir türlü gerçekleşememesi durumunda uygulanan bir yöntemdir. Genellikle doğurma yaşının geçtiği, normal cinsel hayat olmasına rağmen bir türlü gebe kalınmadığı zaman uygulanır. Tüp Bebek Tedavisi uygulama nedenleri arasında erkeğin sperm sayısının az ya da spermlerinin tembel olması, sağlıksız olması, sperm biçiminin bozuk olması da sayılabilir. Bazı durumlarda yumurta ve sperm vücut dışına alınarak laboratuvar ortamında döllendirilir.(Mikroenjeksiyon)

Aşırı şişmanlık (Obezite) durumunda vücut yağ-kitle endeksi ölçülerek karar verilir. Ancak şişmanlıkta ne tedavi uygulanırsa uygulansın gebelik zordur. Tabii şişmanlığın oluşturacağı hastalıkları da hesaba katmak gerekir.

45 yaşına kadar kadına Tüp Bebek Tedavisi uygulanabilir. Ancak bunun için önce kadının adet gününün 3.gününde uygulanan hormon testlerine bakılır. Daha sonra da Ultrasonla yumurta deposunun ne kadar olduğu ve yumurtaların sağlıklı olup olmadığı incelenir. 35 yaş üstü kadınların ise embriyonların kromozonlarının normal olup olmadığına bakılır.

Eğer Fallop Tüpleri normal bir salgı yapıyor ve bu salgılama aşırı değilse önemli değildir. Hatta tüplerin kapalı olup olması bile fark etmeyecektir.

Bazen Tüp Bebek Tedavisi birkaç kez tekrarlansa bile sonuç vermeyebilir. Böyle durumlarda Rahim içi doku kültürü uygulanır.  Bu uygulama adetin 21. Gününde rahim içinden doku alınarak laboratuvara gönderilir. Laboratuvarda bu doku ile yapay rahim içi dokusu üretilir. Embriyolar bu dokuda büyütülür. Bu işlem oldukça başarılı ve embriyoya sağlıklı ortam sunan bir işlemdir. Çünkü annede bulunabilecek sarılık, AIDS gibi hastalıklardan embriyo korunmuş olur. Bulaşmaz. Aynı zamanda embriyo için bu ortam oldukça besleyici bir ortamdır; Sıvı çeşitli antidoksanlar, proteinler ve embriyoyu beleyici maddeler bulundurur.

Hayır. Tüp Bebek Tedavisi boyunca kadın günlük hayatın devam edebilir. Sadece kan tahlili, yumurtaların toplanması, embriyo transferi, ultrason gibi işlemler için hastaneye ara ara gelinir.

Evet. Kullanılan yumurtalar kesinlikle çiftlerin kendisine aittir. Dolayısıyla spermi ya da yumurtası olmayan kişiler için tedavi uygulanmaz.

Tüp Bebek Tedavisi bazen çoğul gebelikleri oluşturur. Bu durum tecrübeli hekim ile çözülür.